Żądanie zwrotu legitymacji studenckich przez uczelnie jest niezgodne z prawem?

To już tradycja, że na przełomie czerwca i lipca powraca problem z oddawaniem legitymacji studenckich. Pracownicy dziekanatów proszą o ich zwrot, ale nie informują przy tym żaków, że prawo do ich zachowania przysługuje im aż do końca ważności naklejki na legitymację, a więc do 31 października. Nieświadomi studenci oddają więc swoje dokumenty osobom z administracji i tym samym tracą możliwość korzystania z przysługujących im zniżek. Bardzo często dotyczy to aż trzech miesięcy bez ulg. Sytuacja ta występuje na niemal każdej uczelni w kraju. Czy zatem uczelnie zabierają legitymacje studenckie niesłusznie? Czy każdy absolwent może korzystać ze zniżek studenckich do końca ważności swojego hologramu na legitymacje? Co robią studenci w praktyce, aby zachować legitymację z wciąż aktualną naklejką els ?

Zwrot legitymacji studenckiej na studiach licencjackich

Sprawa ma się bardzo prosto. Student pisze pracę licencjacką, a następnie składa ją w dziekanacie, gdzie prosi się go o oddanie legitymacji i naklejki, niezależnie od tego przez jaki okres ważny będzie hologram ELS na jej powierzchni. Jednocześnie pomija się poinformowanie żaka, że złożenie dokumentu w dziekanacie można odwlec do 31 października, kiedy to upływa jego termin ważności. Czy to działanie celowe?

W dziekanacie nikt nie mówi wprost studentom o ich prawach. Po prostu prosi się ich o zwrot legitymacji, nawet jeśli taka konieczność nie istnieje. Niestety wielu studentów nadal nie zna swoich praw i zwraca dokument przed obroną licencjatu, albo w dniu egzaminu. Mimo, że naklejka i legitymacja są wciąż ważne. Trudno jest dotrzeć do wszystkich i powiedzieć im, że nie muszą tego robić – mówi Monika Grzelak, związana z Niezależnym Stowarzyszeniem Studentów.

W środowisku akademickim jeszcze kilka lat temu słychać było głosy dotyczące budowy legitymacji. Skoro dziekanaty wymagały ich przedwczesnego zwrotu, to dlaczego naklejki studenckie na legitymacji posiadały datę ważności do 31 października? Między innymi dzięki oburzeniu studentów w 2011 roku wprowadzono zmiany do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Dlaczego uczelnie żądają zwrotu legitymacji ELS

Skąd wynika praktyka informowania studentów o możliwości zwrotu legitymacji w dniu składania pracy licencjackiej, skoro w świetle prawa nie trzeba wymagać tego aż do 31 października? O kwestię tą ponownie spytaliśmy Monikę Grzelak.

Problem ze zbieraniem legitymacji przez pracowników dziekanatu leży w sprawozdawczości. Uczelnia musi rozliczyć się z przekazanych studentom dokumentów, dlatego ułatwia sobie pracę zbierając je przez „ucieczką” studenta na inną uczelnię. Dziekanaty nie łamią prawa zbierając legitymacje z hologramem els  od żaków, jednak niewątpliwie pozbawiają ich nawet kilku miesięcy korzystania ze zniżek. To może być krzywdzące – twierdzi nasza rozmówczyni.

Po 31 października, a więc po upływie ważności naklejki na legitymację studencką ELS, dokumenty studentów, którzy ukończyli I stopień studiów są unieważniane. Dokumenty służące do identyfikacji żaków należą do grupy druków ścisłego zarachowania, a uczelnie wyższe muszą się z nich rozliczyć. To właśnie dlatego w interesie dziekanatów jest, by zebrać od żaków legitymacje jeszcze przed upływem ostatecznego terminu. Mimo że mają oni prawo wciąż korzystać z naklejki na legitymację studencką do końca terminu jej ważności.

Co na ten temat mówi prawo?

Jeszcze kilka lat temu to władze uczelni stały na wygranej pozycji. Zgodnie z prawem obowiązującym do 2011 roku, studenci kończący I i II stopień studiów tracili swój status, a tym samym nie mogli korzystać z przywilejów, jakie zapewniają im ważne naklejki na legitymacje studenckie. Sytuacja ta zmieniła się, gdy 18 marca 2011 roku wprowadzona została poprawka do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 167 ust. 2a osoba, która obroniła licencjat nadal może posługiwać się legitymacją studencką do 31 października danego roku. Oznacza to równocześnie, że osoby broniące dyplomu magistra nie mają tego przywileju. W ich przypadku termin egzaminu jest ostateczny w celu oddania do dziekanatu dokumentu oraz naklejki na legitymację, nawet gdy te posiadają ważność przez kilka kolejnych miesięcy.

Studenci składają oświadczenia o zgubieniu legitymacji studenckich z ważną naklejką els

Zarówno dziś, jak jeszcze kilka lat temu istniał sposób na zachowanie swojego dokumentu. Studenci nie chcieli bowiem tak łatwo rozstawać się z przysługującymi im zniżkami i poszukiwali dróg na korzystanie z ulg przez czas ważności naklejki ELS znajdującej się na powierzchni legitymacji. Posiadanie ważnej legitymacji i naklejki studenckiej , daje możliwość do korzystania z wielu ulg studenckich na przykład na przejazdy, co w okresie wakacyjnym jest dużą „ulgą” dla studenckiego portfela.  Najpopularniejszym sposobem zarówno kiedyś, jak i dziś jest wypełnienie oświadczenia o zgubieniu legitymacji. Okazuje się, że wówczas dziekanat nie będzie prosić o jej zwrot. Korzystają oni dzięki temu z ważnej naklejki i legitymacji studenckiej przez całe wakacje. Niestety coraz więcej absolwentów ucieka się do tego pomysłu.

Co roku przyjmujemy kilkanaście lub kilkadziesiąt deklaracji o zgubieniu legitymacji studenckiej. Nie mamy wówczas obowiązku żądać od studenta jej oddawania. Trudno jest też powiedzieć, czy podpisane przez niego oświadczenie jest zgodne z prawdą. Nie da się udowodnić, że osoba tak naprawdę zatrzymała swoją legitymację i korzysta ze zniżek – twierdzi Lidia Dąbek, pracująca w jednym z dziekanatów w Poznaniu.

Po upływie daty wskazywanej przez naklejkę ELS , legitymacja jest zwykle pamiątką dla studentów. Nikt nie każe im bowiem zwracać dokumentu, który zgłoszony został, jako zagubiony.